Woordenlijst

Oolong-begrippen van A tot Z

De belangrijkste oolong-begrippen, kort en helder uitgelegd. Handig om bij de hand te houden tijdens het proeven en kopen.

AfbeeldingTheebegrippen en gereedschap
Theebegrippen en gereedschap

Naslag

Begrip

Oxidatie

Enzymatische bruining van het theeblad na kneuzing; de belangrijkste variabele die groen, oolong en zwart onderscheidt.

Begrip

Roostering

Het (vaak op houtskool) verhitten van afgewerkte oolong voor diepte, warme tonen en houdbaarheid.

Begrip

Cultivar

Een gekweekt theeras met eigen eigenschappen, zoals Qing Xin, Jin Xuan of Rou Gui.

Begrip

Terroir

Het samenspel van bodem, hoogte, klimaat en plek dat de smaak van een thee mee bepaalt.

Begrip

Infusie

Eén keer overgieten van hetzelfde blad; goede oolong geeft er meerdere na elkaar.

Begrip

Gongfu cha

‘Thee met vaardigheid’: veel blad, klein volume, korte opeenvolgende infusies.

Begrip

Gaiwan

Kommetje met deksel om thee te zetten en gecontroleerd af te gieten.

Begrip

Yixing

Ongeglazuurde klei uit Yixing waarvan poreuze theepotjes worden gemaakt die warmte en smaak vasthouden.

Begrip

Yan Yun

‘Rotsrijm’: de minerale, langdurige nasmaak van Wuyi-rotsthee.

Begrip

Cha Qi

De ervaren, lichamelijke ‘energie’ of nawerking van een thee; subjectief en veelbesproken.

Begrip

Hui Gan

De terugkerende zoetheid achter in de keel ná het doorslikken.

Begrip

Mi Xiang

‘Honingaroma’, vaak door insectenbeet, zoals bij Oriental Beauty.

Begrip

High Mountain Tea

Gao Shan Cha: Taiwanese hooglandthee (meestal boven ~1000 m), bloemig en romig.

Begrip

Dancong

‘Enkele struik’: strengvormige oolong uit de Phoenix-bergen (Guangdong), beroemd om bloem- en fruitaroma’s.

Begrippen die je het vaakst tegenkomt

Een handvol termen keert telkens terug bij het lezen over oolong. Oxidatie bepaalt of thee groen, oolong of zwart wordt; roostering voegt warme, gebrande diepte toe; cultivar is het theeras; terroir de invloed van de plek.

Daarnaast kom je zetbegrippen tegen als infusie (één opgieting), gongfu cha (veel blad, korte infusies) en gaiwan (kom met deksel). Met deze zeven woorden begrijp je het meeste van wat je leest.

De poëtische termen

De Chinese theetaal heeft woorden voor sensaties waarvoor het Nederlands geen equivalent kent. Yan yun is de minerale ‘rotsrijm’ van Wuyi-thee, hui gan de zoetheid die pas na het doorslikken opkomt, en mi xiang het honingaroma van insectengebeten blad.

Die begrippen zijn meer dan folklore: ze richten je aandacht op de nasmaak en op wat er ná de eerste indruk gebeurt. Wie ze leert gebruiken, gaat merkbaar aandachtiger proeven.

Hoe je deze lijst gebruikt

Je hoeft niets uit het hoofd te leren. Kom je een onbekend woord tegen op een verpakking of in een beschrijving, zoek het dan hier op en lees de bijbehorende pagina — de begrippen krijgen pas echt betekenis zodra je ze aan een thee in je kopje koppelt.

De meeste termen worden vanzelf vertrouwd naarmate je meer verschillende oolongs proeft. Zie deze woordenlijst dus als naslagwerk bij het drinken, niet als leerstof vooraf.

Bronnen

  1. UNESCO — “Traditional tea processing techniques and associated social practices in China”, Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity (2022) — https://ich.unesco.org/en/RL/traditional-tea-processing-techniques-and-associated-social-practices-in-china-01884
  2. Ng K.-W. et al., “Oolong tea: A critical review of processing methods, chemical composition, health effects, and risk”, Critical Reviews in Food Science and Nutrition — PubMed — https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28678527/