Proefnotities

Wie thee proeft zonder iets vast te leggen, vergeet het meeste binnen een week. Notities maken is daarom het snelste middel om je smaak te ontwikkelen — niet omdat het serieus staat, maar omdat je jezelf dwingt te benoemen wat je proeft.

Wat je noteert

Begin met de feiten: naam, herkomst, cultivar, oogstjaar, en hoe je zette (dosering, temperatuur, trektijd). Zonder die gegevens weet je later niet of een thee tegenviel of dat je hem verkeerd hebt gezet.

De vier momenten

Let bij het proeven op vier punten: de geur van het droge blad, de geur van het natte blad (en van het deksel), de smaak en textuur in de mond, en de nasmaak na het doorslikken. Dat laatste wordt het vaakst overgeslagen en zegt het meest over kwaliteit.

Gebruik je eigen woorden

Je hoeft geen vakjargon te gebruiken. ‘Ruikt naar de kast van mijn oma’ is een bruikbaardere notitie dan een geleend woord dat je niet echt proeft. Het gaat erom dat jij het over een half jaar nog herkent.

Volg de infusies

Noteer bij een gongfu-sessie kort hoe de thee verandert over de opgietingen: waar hij piekt, waar hij inzakt. Juist die ontwikkeling onderscheidt een goede oolong van een middelmatige.

Een eenvoudig format

Meer heb je niet nodig: naam en herkomst · zetgegevens · droge geur · natte geur · smaak · nasmaak · zou ik dit opnieuw kopen? Die laatste vraag is misschien wel de nuttigste van allemaal.

Woorden vinden voor geur

Geur benoemen is het lastigste onderdeel, omdat we er weinig woorden voor hebben. Het helpt om te denken in categorieën: bloemig, fruitig, geroosterd, houtig, kruidig, zoet, mineraal — en pas daarna te preciseren.

Van ‘bloemig’ naar ‘orchidee’ of van ‘geroosterd’ naar ‘karamel’ komt vanzelf naarmate je meer proeft. Begin dus grof; de nuance volgt met de ervaring.

Let ook op textuur

Smaak is maar de helft. Goede oolong onderscheidt zich vaak door textuur: dik en romig, of juist dun en waterig; zacht en fluweelachtig, of stroef en samentrekkend.

Die dimensie wordt makkelijk over het hoofd gezien, terwijl ze bij hooglandthee en rotsthee een van de duidelijkste kwaliteitssignalen is. Noteer hem apart van de smaak.

Terugkijken loont

Het nut van notities blijkt pas na een paar maanden. Lees je oude aantekeningen terug, dan zie je patronen: welke stijlen je telkens hoog waardeert, welke verkopers bevallen, welke zetwijze voor jou werkt.

Dat maakt je aankopen gerichter en je sessies beter. Weinig gewoonten leveren voor zo weinig moeite zoveel op als een paar regels per thee.